Thị trường phân bón: Hàng giả hoành hành

Cập nhật: 11:35 - 08/10/2013

Người nông dân khốn đốn, nhà sản xuất chân chính điêu đứng vì nạn phân bón giả, phân bón kém chất lượng hoành hành. Làm gì để dẹp loạn khi hành lang pháp lý, quản lý nhà nước về nhóm ngành hàng phân bón còn nhiều bất cập?

  
Cơ quan chức năng kiểm tra mẫu phân bón giả

Người nông dân thiệt đơn, thiệt kép

No, đói dựa vào cây cà phê là chủ yếu, chính vì thế gia đình ông Đặng Thanh Nhàn (thôn 2, xã Trường Xuân, huyện Đắk Song, tỉnh Đăk Nông)  như ngồi trên đống lửa vì mua phải 3 tấn phân bón chất lượng kém của Công ty CP Vật tư Tổng hợp và Phân bón hóa sinh, khiến cho 3 hecta (ha) cà phê của gia đình "dở sống dở chết”. Cây cà phê héo rũ, lá và trái non rụng nhiều, lượng phân đã bón thì không tan (dù đã có mưa) và đóng rêu xanh.

Kiến nghị với Công ty CP Vật tư tổng hợp và Phân bón hóa sinh, ông Nhàn nhận được lời giải thích "phân không tan sau khi bón là do đây là loại phân tan chậm!”, kèm theo là 10 cái áo, 2 cái thau nhựa, 120 kg phân NPK (trong đó có 100 kg không có nhãn hiệu). Không thỏa mãn với những gì Công ty CP Vật tư tổng hợp và Phân bón hóa sinh bồi thường, ông Nhàn đã làm đơn gửi xã, huyện, Chi cục Quản lý thị trường Đăk Nông. Kết quả là với hành vi vi phạm hành chính sản xuất phân bón không đạt mức sai số định lượng cho phép so với quy định,  Công ty CP Vật tư tổng hợp và Phân bón hóa sinh bị phạt số tiền là 55 triệu đồng. Số tiền này không thấm vào đâu so với 1 công ty sản xuất phân bón, nhưng với gia đình ông Nhàn, để có tiền mua phân, ông đã phải vay mượn, chốt cà phê non nhưng cuối cùng lại mua phải phân không đảm bảo chất lượng, kết quả là vừa mất tiền (42 triệu đồng), vừa mất mùa, ảnh hưởng nặng nề đến kinh tế gia đình…

Câu chuyện của ông Nhàn chỉ là một ví dụ điển hình cho rất nhiều những người nông dân "thiệt đơn, thiệt kép” do mua phải phân bón giả, phân bón kém chất lượng. Các đối tượng làm giả thì ngày càng tinh vi, nhái mẫu mã, bao bì giống hệt với bao bì của các loại phân bón có uy tín trên thị trường. Đại đa số người dân quanh năm "bán mặt cho đất, bán lưng cho trời”, thiếu những kiến thức, kỹ năng để phân biệt đâu là phân thật, đâu là phân giả. Chính vì vậy, việc mua phải phân giả, phân kém chất lượng khá phổ biến. Hậu quả là người nông dân lãnh đủ! Nhiều doanh nghiệp thì ngày càng sống khỏe nhờ làm hàng giả, hàng kém chất lượng.

5 bộ quản lý,  hàng giả vẫn  ngang nhiên tồn tại

Theo quy định, lĩnh vực phân bón hiện do 5 bộ quản lý, đó là các Bộ: Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT); Công Thương; Kế hoạch đầu tư; Khoa học- Công nghệ; Công an. Trong đó, Bộ NN&PTNT chịu trách nhiệm chính. Theo ông Phạm Tiến Dũng- Trưởng Phòng Thanh tra chuyên ngành Thanh tra Bộ NN&PTNT, Thanh tra Bộ đã phối hợp với các cơ quan liên quan thành lập các đoàn kiểm tra liên ngành để tiến hành kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm. Việc kiểm tra kiểm soát được thực hiện tới các huyện, xã. Ngoài ra việc thu mẫu để kiểm tra (nhằm truy xuất từ nguồn gốc chứ không chỉ xử lý riêng đại lý) phải chờ đợi một thời gian mới có kết quả nên xử lý cũng gặp nhiều khó khăn; nhiều vụ việc chưa đủ cơ sở để thu giữ hàng, đối tượng đã kịp tẩu tán ra ngoài. "Thực tế, việc xử lý vi phạm trong sản xuất, kinh doanh phân bón chưa kịp thời, triệt để” - ông Dũng thừa nhận.

Số liệu thống kê từ Cục Quản lý thị trường (Bộ Công Thương) cho thấy: 9 tháng đầu năm, QLTT đã xử lý 62.000 vụ vi phạm pháp luật, trong đó riêng mặt hàng phân bón đã xử lý 350 vụ, tịch thu hơn 700 tấn với hàng chục nghìn bao phân bón. Tuy nhiên thực tế, phân bón giả, nhập lậu vẫn diễn biến rất phức tạp do lợi nhuận rất cao (đặc biệt là phân bón thẩm lậu), đối tượng làm ăn phi pháp sẵn sàng sử dụng nhiều thủ đoạn để sản xuất hàng kém chất lượng hoặc tuồn phân bón giả vào thị trường; nhiều người vì miếng cơm manh áo tiếp tay cho đối tượng làm ăn phi pháp...

"Điều kiện hoạt động của các lực lượng chức năng chưa tốt, nhân lực thiếu, phương tiện lạc hậu, nhận thức về đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại còn chưa thống nhất ở một số địa phương…cũng là những lý do khiến phân bón giả, phân bón kém chất lượng liên tục hoành hành”-  ông Đỗ Thanh Lam, Phó Cục trưởng, Cục QLTT (Bộ Công Thương) cho hay. Trong khi đó, mặc dù đã có Nghị định xử phạt đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh phân bón giả nhưng do mức xử phạt nhẹ nên không đủ sức răn đe.

Dẹp "loạn”

Để "giải cứu” cho những người nông dân chất phác, từng bước loại bỏ các doanh nghiệp sản xuất phân giả, phân kém chất lượng…, ông Đỗ Thanh Lam cho rằng: Doanh nghiệp cần tổ chức tốt hệ thống phân phối, tìm con đường ngắn nhất để đến với người tiêu dùng. Có như vậy mới hi vọng quản lý được giá cả và chất lượng phân bón. Nhà nước nên có quy định mức vi phạm sản xuất phân bón giả, phân bón kém chất lượng như thế nào thì phải bị truy tố trước pháp luật. Bên cạnh việc tăng cường biện pháp trinh sát, nắm tình hình phân bón giả, kém chất lượng và phối hợp với các cơ quan chức năng xử lý kịp thời, triệt để của ngành công an; lực lượng thanh tra chuyên ngành phải thực hiện thanh tra đột xuất để kịp thời phát hiện. Thiết lập đường dây nóng, có chế độ đãi ngộ thỏa đáng cho người phản ánh đúng.

Trong lúc chờ đợi những đề xuất của ông Lam được thực hiện, ông Phạm Tiến Dũng cảnh báo:  bà con nông dân không nên ham hàng rẻ, mua phân bón "trôi nổi” trên thị trường (cửa hàng dựng tạm, đò ghe bán di động trên kênh, rạch…) mà nên mua sản phẩm phân bón của doanh nghiệp có uy tín. Hàng hóa mua phải có hóa đơn để làm bằng chứng khi có sự cố.

Rõ ràng, trong lúc đợi hành lang pháp lý, quản lý nhà nước về lĩnh vực phân bón được hoàn thiện; lời khuyên thiết thực nhất đối với người sử dụng phân bón là nên dành thời gian tìm hiểu kĩ trước khi quyết định mua loại phân bón nào. Bởi giữa thị trường phân bón "vàng thau lẫn lộn”, nếu không lựa chọn đúng, thiệt hại đầu tiên sẽ vẫn thuộc về người nông dân!

Đề xuất, kiến nghị
 
Ông Phạm Tiến Dũng - Thanh tra Bộ NN&PTNT: Để kiểm soát tốt thị trường phân bón, cần xây dựng quy chế phối hợp giữa các ngành, địa phương trong kiểm tra, giám sát sản xuất- kinh doanh và sử dụng phân bón. Xây dựng thể chế quản lý, làm rõ trách nhiệm quản lý từng ngành, tránh chồng chéo và bỏ sót, đặc biệt chế tài phải đủ mạnh và khả thi.
 
Ông Hà Huy San, Ủy viên HĐQT Công ty CP Phân lân Ninh Bình: Đề nghị đưa phân bón vào ngành sản xuất có điều kiện, doanh nghiệp sản xuất phân bón phải đạt yêu cầu: có nguồn nhân lực, thiết bị, công nghệ tiên tiến, nhà xưởng, sân bãi, kho chứa, điều kiện kiểm soát đo lường, chất lượng sản phẩm hàng hóa, môi trường...
 
Ông Đặng Thanh Nhàn, thôn 2, xã Trường Xuân, huyện Đắk Song, Đăk Nông: Các công ty sản xuất các loại phân có chất lượng nên hướng dẫn bà con trong việc phân biệt đâu là phân thật, đâu là phân giả. Các chương trình chọn chất lượng và danh hiệu phải thực chất, không phong tặng danh hiệu ồ ạt dễ gây phản cảm, tốn kém mà người dân cũng không biết tin vào đâu. Công khai việc xử lý vi phạm của các cơ sở sản xuất phân bón gian dối lên các phương tiện thông tin đại chúng để bà con được biết.

 

Theo ĐĐK


Tin liên quan