Cần có hướng đi mang lại hiệu quả cho ngành mía đường

Cập nhật: 14:56 - 13/05/2014

Theo thống kê của Hiệp hội Mía đường Việt Nam (VSSA), đến thời điểm này các nhà máy còn tồn kho hơn 614.000 tấn đường, cao nhất từ trước tới nay.

Trên thị trường hiện nay, giá đường trắng bán buôn đã có VAT ở ĐBSCL dao động 12.500-13.000 đồng/kg, tại miền Bắc 12.300-12.700 đồng/kg, còn miền Trung và Tây nguyên 12.000-12.200 đồng/kg. Với giá đường này hầu hết doanh nghiệp sản xuất từ hòa tới lỗ, nhiều doanh nghiệp phải đóng cửa sản xuất.

Cung lệch cầu

Theo VSSA, tính đến ngày 15/4/2014 đã có 16/41 nhà máy đường dừng sản xuất. Các nhà máy đã ép được 15 triệu tấn mía, sản xuất được 1,5 triệu tấn đường. So với cùng kỳ năm 2013, lượng mía ép tăng 517.000 tấn, lượng đường sản xuất tăng 157.000 tấn.

Ông Nguyễn Hải - Tổng Thư ký VSSA cho biết, tính đến ngày 15/4 lượng đường tồn kho là hơn 701.000 tấn, cao hơn cùng kỳ năm trước 141.000 tấn. Giá bán đường tháng 4/2014 chỉ dao động 12.000-13.000 đồng/kg, trong khi giá đường nhập lậu tại biên giới chỉ khoảng 11.000 đồng/kg.

Như vậy, ngành mía đường vốn đã khó càng thêm khó, dẫn đến nhiều nhà máy ngừng hoạt động để tránh thua lỗ. Để giải tỏa áp lực đường tồn kho này chỉ còn trông chờ vào việc xuất bán tiểu ngạch qua Trung Quốc, tuy nhiên thị trường này cũng chưa có tiến triển.

Cũng theo ông Hải, gần 1,4 triệu tấn đường là kết quả của 40 nhà máy trong cả nước đã nỗ lực sản xuất kể từ đầu vụ đến nay. Theo kế hoạch, từ nay đến cuối vụ các nhà máy sẽ ép thêm khoảng 200.000 tấn, nâng tổng sản lượng đường sản xuất cả vụ lên 1,6 triệu tấn, vượt nhu cầu tiêu thụ trong nước khoảng 200.000-300.000 tấn.

Theo VSSA, niên vụ 2011-2012 giá đường dao động 18.000-19.000 đồng/kg, sang niên vụ 2012-2013 giảm xuống 14.500-15.000 đồng/kg, đến niên vụ 2013-2014 này giá đường tiếp tục rớt còn 12.000-13.000 đồng/kg…

Trong khi đó, các nhà máy phải thu mua mía nguyên liệu cho nông dân với giá 920-1.010 đồng/kg (loại 10 chữ đường), cộng với các khoản chi phí đầu vào đều tăng, tính ra sản xuất không hiệu quả, thậm chí có nhà máy chạy càng nhiều càng lỗ nặng.

Ngoài sức mua yếu, tình trạng đường tồn kho quá lớn do ảnh hưởng đường cát Thái Lan nhập lậu qua biên giới Tây Nam, bán giá thấp hơn giá đường trong nước 500-800 đồng/kg. Thống kê của VSSA cho thấy đường nhập lậu vào nước ta 400.000-500.000 tấn/năm, chiếm khoảng 30% tổng sản lượng đường sản xuất trong nước. Đáng lo ngại hiện nay không ở biên giới Tây Nam, mà ở các cửa khẩu miền Trung và miền Bắc cũng tràn ngập đường lậu. Theo VSSA đường nhập lậu đang khiến Nhà nước thất thu 600-650 tỷ đồng tiền thuế mỗi năm.

Gắn sản xuất đi đôi với tiêu thụ

Rất nhiều nguyên nhân gây khó khăn cho ngành mía đường nhưng vấn đề cốt lõi là sự yếu kém, bất cập trong định hướng sản xuất và điều hành tiêu thụ mặt hàng đường.

Bộ NN&PTNT ủng hộ hiệp hội về việc xuất khẩu đường nhằm giảm lượng tồn kho, tăng giá bán đường để nâng giá mua mía, bảo vệ đời sống của hàng triệu hộ nông dân trồng mía.

Trong khi đó, Bộ Công Thương cho rằng đường là mặt hàng thiết yếu nên yêu cầu kiềm giá theo hướng có lợi cho người tiêu dùng. Giá đường thấp, người tiêu dùng được lợi nhưng nông dân trồng mía và doanh nghiệp chịu thiệt vì sản xuất không hiệu quả.

Ông Nguyễn Thành Long, Chủ tịch Hiệp hội Mía đường Việt Nam cho biết: “Về mặt quản lý Nhà nước, ngành Nông nghiệp chịu trách nhiệm về vấn đề sản xuất, làm sao cho nông sản có năng suất cao, chất lượng tốt, còn ngành Công thương chịu trách nhiệm về vấn đề tiêu thụ. Tuy nhiên, lâu nay hai ngành này dường như đang là hai đường thẳng song song”.

Từ thực tế hiện nay đặt ra yêu cầu có một quy chế điều hành mới, sản xuất và tiêu thụ phải đi đôi, gắn kết với nhau, sản xuất phải dựa trên cơ sở nhu cầu thị trường.

Chính vì vậy, ông Long cho rằng, phải quan tâm về lĩnh vực thị trường, tổ chức thị trường nhiều hơn thay vì tổ chức quá nhiều về mặt sản xuất, để giải bài toán dư thừa lượng hàng tồn kho hiện nay cần thiết phải quy hoạch sản xuất. Đồng thời, quy hoạch phải gắn với thị trường, dứt khoát không để nông dân tự do chạy theo thị trường mà phá vỡ quy hoạch, nhất là khi chúng ta đã có nhiều bài học trong việc xé rào quy hoạch như cà phê, cao su.

Về chi phí nhiên liệu, vận hành, lao động, để sản xuất ra 1kg đường các nhà máy trong nước tốn thêm 3.000 đồng so với Thái Lan do các nhà máy điều khiển tự động. Bình quân giá thành sản xuất đường của nước ta cao hơn Thái Lan 4.000-5.000 đồng/kg. Mức chênh lệch cao như vậy nên các nhà máy đường trong nước không thể cạnh tranh.

Khắc phục tình trạng này, vấn đề đầu tiên là nhanh chóng nâng cao chất lượng vùng mía nguyên liệu. Tăng cường ứng dụng khoa học để tăng năng suất, chất lượng, nâng cao chữ đường. Các nhà máy đầu tư thiết bị hiện đại, giảm số lượng lao động, tiến tới tự động hóa nhằm giảm chi phí, tăng hiệu suất.

Theo Tầm nhìn


Tin liên quan